Kerstconcert Cromvoirt 2019
9 december 2019
Buurvrouw verjaagt inbrekers
9 december 2019

Zwarte piet en racisme is van alle tijden

Dit weekend (van 7 en 8 december) werd in veel huiskamers – weliswaar verlaat – de verjaardag van Sint Nicolaas, de bisschop uit Myra gevierd. Dit jaar werd de komst van de goedheilig man op een bijzondere manier aangekondigd en de jaarlijkse discussie over de (wel of niet) zwarte piet erg vroeg gestart. Door een deel van deFC Den Bosch-aanhang misdroeg zich tijdens de wedstrijd tegen Excelsior op 17 november jl. tegenover Ahmed Mendes Moreira, speler bij Excelsior. Het racistische gedrag leidde ertoe dat de scheidsrechter zich genoodzaakt zag om de wedstrijd een korte tijd te staken en een duidelijk aangeslagen Ahmed door zijn teamgenoten van het veld werd geleid. De eerste reactie van de zijde van FC Den Bosch loog er niet om: Ahmed gedroeg zich kinderachtig (volgens de trainer van FC Den Bosch), de geluiden die gehoord werden waren kraaiengeluiden en geen oerwoudgeluiden. De kraaiengeluiden duiden op de periode dat Hans Kraaij bij Den Bosch speelde; iedere keer als een tegenstander in de buurt van 11 meter van het doel de bal speelde werd er gekraaid op de tribune. Maar Ahmed had toch echt andere geluiden gehoord: “Het begon met Zwarte Piet, toen werd het K*Neger, K*Katoenplukker en vervolgens K*Zwarte. Als je tegen mij zegt dat ik een kutvoetballer ben, dan accepteer ik dat en laat ik het afglijden maar deze aantijgingen kán ik niet accepteren.” FC Den Bosch heeft in de dagen erna excuses aangeboden voor zowel de uitspraken van de fans als die van de trainer. Desondanks heeft Excelsior op 21 november jl. aangifte gedaan tegen het gedrag van de fans. Het Openbaar Ministerie kondigde eveneens aan dat het incident samen met de politie wordt onderzocht.
Helaas is het niet voor het eerst dat er sprake is van racistische uitingen bij de clubsupporters van FC Den Bosch. In 2013 gingen er beelden van AZ-aanvaller Jozy Altidore de hele wereld over. Tijdens een bekerwedstijd in de Vliert werd ook hij toegeroepen met oerwoudgeluiden. Na het laatste racistische incident is in de Tweede Kamer aangedrongen bij Minister-President Mark Rutte om de leiding te nemen in deze discussie en op te treden. Rutte wilde dat ook wel, was het helemaal mee eens met het parlement maar gaf ook aan dat hij niet in zijn eentje het verschil kan maken. Iedereen moet hiertegen opstaan.
De buitenwereld spreekt er nog steeds schande van en eist een flinke straf voor de FC Den Bosch-supporters. Ook wordt er gesproken over een stadionverbod, puntenaftrek en andere maatregelen voor de club. “Dan raak je ze in de kern,” volgens oud-bestuurder van SC Heerenveen en FC Zwolle, Gaston Sporre.
Het heftige commentaar van het hele land over het voetbalincident en de commotie daarover, leidde ook onder de fans van FC Den Bosch zelf tot discussie. Veel supporters voelen zich gefrustreerd, weggezet als racisten: “We worden afgeschilderd als beesten. We zijn niet allemaal racisten”. Deze uitspraak wordt overigens in Den Bosch vaker gehoord, namelijk bij een ander conflict dat zich in deze stad nog steeds afspeelt. Pro-piet activisten laten deze uitspraak regelmatig horen. Zij vinden dat het Sinterklaasfeest zoals het altijd is geweest, gewoon ook zo kan blijven voortbestaan. Zij menen dat er geen racistische achtergrond is en willen daarom de traditie ongemoeid laten. Maar tegenstanders van zwarte piet vinden het traditionele sinterklaasfeest een racistische gebeuren. Zij zouden de pieten liever wit of met kleuren (rood, blauw, pimpelpaars) willen zien. Het idee van Gouda (stroopwafel- en kaaspiet) is volgens hen een flinke stap in de goede richting.

Waar komt zwarte piet eigenlijk vandaan?
Zwarte piet wordt voor het eerst in beeld gebracht in het prentenboek van Jan Schenkman uit 1850. In het prentenboek wordt zwarte piet als een knecht van de sint uitgebeeld. De knecht is hier een bediende van een Spaanse adel en draagt het pakje van een zestiende-eeuwse Moorse page, met pofbroek en baret. Hij staat veel op de achtergrond en speelt nog niet echt een belangrijke rol. In het boek is sinterklaas degene die de kinderen in de zak meeneemt. Na 1890 verandert dit. De knecht krijgt vanaf 1890 de rol om de kinderen in de zak mee te nemen. Ook slaat de knecht kinderen met kettingen en de roe. Vanaf 1900 slaat het verhaal helemaal door en wordt de knecht officieel ‘zwarte piet’ genoemd gezien als boeman.

Opkomst van de discussie
Tot de Tweede Wereldoorlog had de sint dus één knecht maar daarna werden het er steeds meer. De knechten hadden rode dikke lippen, gouden oorbellen en kroeshaar. Overigens had de sint in 1966 niet alléén zwarte maar ook blanke knechten!
Het actiecomité ‘Zwarte Piet = Zwart Verdriet’ werd in 1994 opgericht in Amsterdam. Zwarte Piet – in dienst van een witte man – wordt door het comité gezien als stereotyperend en geassocieerd met de omstreden vroegere blackface-traditie in de Verenigde Staten: witte artiesten die met zwarte schmink optreden om de spot te drijven met Afro-Amerikanen. Feit is dat Zwarte Piet, bedoeld of onbedoeld, in zijn huidige vorm nog steeds lijkt op een raciale karikatuur. In de meest algemene zin betekent racisme dat leden van een bepaald ras zich inherent superieur achten aan leden van een ander ras. In 1996 wilde het actiecomité ‘Zwarte Piet = Zwart Verdriet’ de hulpen van de sint graag een andere kleur geven. Dit idee sloeg echter niet aan waardoor er niets veranderde. Wel werden de oorringen soms weggelaten en werd het kroeshaar vervangen door zwarte krullen.

Van discussie naar serieus conflict
Eén gebeurtenis die een belangrijke rol speelt in de opkomst van de pietendiscussie is de Sesamstraat-uitzending in 1987. Actrice Gerda Havertong kaartte toen haar ongenoegen over Zwarte Piet al aan. “Ik heb er genoeg van om voor pieterbaas uitgemaakt te worden”, zegt ze in de aflevering tegen Pino. “Ik snap echt niet waarom Sinterklaas wel bij mij zou komen en niet bij jou”, zegt ze tegen Pino. De vogel reageert vervolgens dat Sinterklaas niet zijn eigen Zwarte Piet zou overslaan. “Maar ik ben helemaal geen Zwarte Piet”, zegt Gerda vervolgens. “Mag jij dan ook met een zak lopen met pepernoten?” vraagt Pino. “Wat een onzin Pino. Kijk eens naar me. Lijk ik op Zwarte Piet? Ik ben helemaal geen Zwarte Piet. Ik lijk er niet eens op. Het is elk jaar weer hetzelfde liedje. Sinterklaas is nog niet eens in het land of zwarte mensen – grote mensen en kinderen – worden voor Zwarte Piet uitgescholden. We begrijpen echt wel dat Sinterklaas al zo lang komt en dat het best wel een vrolijk feest is, maar voor heel veel zwarte mensen is het helemaal geen feest” vertelt Gerda aan Pino. “Ik heb er genoeg van om voor pieterbaas uitgemaakt te worden.” Vervolgens stelt ze voor aan Sint te vragen of hij ervoor kan zorgen dat al die malle praatjes ophouden.
Uit een onderzoek in 1998 bleek dat 96% van de bevolking Sinterklaas als een traditie zag, die niets met discriminatie te maken had. In 2014 werd de pietendiscussie erg hevig gevoerd en is in feite nog steeds bezig al is in 2017 de discussie wel veranderd van een racistisch oogpunt naar een conflict waarin gevraagd wordt of een Nederlandse traditie die door een deel van de Nederlanders als kwetsend wordt ervaren, niet zou moeten worden aangepast. Maar net als bij het voetbal waar de bal moet blijven rollen zal de discussie over het bestaan van de zwarte piet ook nog wel ang door blijven “rollen”.

//]]>

Voor een juiste werking maakt avulo.nl gebruik van cookies. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan' om u een juiste werking van de website te garanderen en deze te verbeteren. Als u doorgaat met deze website te gebruiken bent u akkoord met deze instellingen. De cookies van derden die wij gebruiken zijn van Twitter en Google. De cookies van Twitter worden gebruikt om de Twitterberichten op onze pagina te tonen. De cookies van Google, gebruiken we om statistieken te verzamelen en daarmee onze website te verbeteren.

Sluiten